İHTİYATİ HACİZ (sequestration)

May 20, 2008

İhtiyati haciz, borçlunun alacaklıdan mallarını kaçırması ihtimaline karşı öngörülmiş bir tedbirdir. İcra ve İflas Kanununda 257 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Ödeme emri gönderilerek icra takibine geçilmesi durumunda, kötü niyetli borçlunun hile ile mal kaçırması söz konusu olabilmektedir. Bundan dolayı alacağı kambiyo senedi, (Çek,Senet) fatura, sözleşme gibi bir belgeye bağlı olan alcaklının, kötü niyetli borçlulara karşı bu yola başvurma imkanı vardır.

İhtiyati haciz, vadesi gelmiş borçların yanında, şartlarının oluşması halinde vadesi gelmemiş bir borçtan dolayı da istenebilir.

VADESİ GELMİŞ BORÇLARDA İHTİYATİ HACİZ

Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun taşınır taşınmaz mallarını ya da üçüncü kişilerdeki alacaklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Alacaklının vadesi gelmiş bir alacak için ihtiyati haciz istemesi temel kuraldır.

Çekte vade söz konusu olmadığından bankaya ibraz edilen çekin karşılığı yoksa ihtiyati haciz istenebilir.

Senette ise vadesi geldiğinde ihtiyati haciz istenebilir. (istisnalar için yazının devamı)

Alacak bir sözleşmeden doğuyorsa ve borcun vadesi sözleşmede kararlaştırılmışsa, bu vadenin geçmesiyle diğer şartların varlığı halinde ihtiyati haciz istenebilir.

Banka kredilerinde hesap kesimiyle kredi muaccel hale gelir ve ihtiyati haciz istenebilir.

VADESİ GELMEMİŞ BORÇLARDA İHTİYATİ HACİZ

Vadesi gelmemiş bir para borcu olması durumunda aşağıdaki haller mevcutsa ihtiyati haciz istemek mümkündür.

1 - Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2 - Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;

Yukarıda sayılan iki halden birinin olması durumunda buna dayanılarak alınan ihtiyati haciz kararı, muaccel olmayan borcu muaccel hale getirir. Muacceliyet sadece borçlu bakımından olup, kefil ve garanti verenler yönünden değildir.

İHTİYATİ HACİZ KARARI VE UYGULAMASI

İhtiyati hacze İİK 50. maddeye göre yetkili mahkeme karar verir. Alacaklı alacağını ispat ve ihtiyati haciz konusunda mahkemeyi ikna edecek deliller göstermek zorundadır.

İhtiyati haciz kararının reddi halinde temyiz yoluna başvurulabilir.

İhtiyati haciz isteyen alacaklı, hacizde haksız çıktığı takdirde borçlunun uğrayacağı zararlardan mesul olduğundan bununla ilgili mahkeme tarafından takdir edilecek teminatı vermeye mecburdur.

İhtiyati haczin haksız olması durumunda kusursuz sorumluluk söz konusudur.

İHTİYATİ HACZE DAİR DİĞER HUSUSLAR

* Alacaklı ihtiyati haciz için takdir edilen teminatı vezneye yatırmadıkça karar kendisine verilemez
* İhtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazı istenmelidir. Aksi takdirde ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar.
* Haksız ihtiyati haciz nedeniyle manevi tazminat istenebilir.
* İhtiyati haciz isteği ilama bağlı ise teminat aranmaz.
* Haksız ihtiyati haciz isteyen alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan sorumludur.