TEMİNAT MEKTUBU

April 30, 2008

Girişimci genç bir nüfusa ve gelişmekte olan dinamik bir ekonomiye sahip ülkemizin bu artılarının dünya pazarında ses getirmesi hepimizin ortak arzusudur.

Hızlı büyüyen ekonomiler ya da somutlaştırmak gerekirse şirketler, genellikle bu büyüme hızına uygun olarak altyapılarını tamamlayamazlar. Kısa vadede pek sorun gibi gözükmeyen bu eksiklik, aslında büyümenin kontrollü olmadığının da göstergesidir.

Bu yazının amacı şirketlerin kurumsallaşmasına, faaliyet gösterdiği alanda ülke ve dünya genelinde rekabet edebilir hukuksal altyapıya kavuşmasına katkı sağlamaktır.

Yazımızda ticari ilişkilerde sıklıkla kullanılan ancak gerek içeriği ve gerekse hukuki niteliği yeterince incelenip bilinmediği için zaman zaman sorunlara yol açan teminat mektubundan bahsedeceğiz.

Teminat mektubu ticari hayatta sık uygulama alanı bulan, verilmesi kadar geri alınması ve takibi önem arz eden üç tarafı olan bir çeşit garanti sözleşmesidir.

Teminat mektubunda bir tarafta mektubu veren (lehtar) diğer tarafta alan (Muhatap) bulunurken bunların arasında ise lehtarı (Teminat mektubu vereni) garanti eden banka bulunmaktadır.

Banka, teminat mektubu düzenleyerek mektubu verdiği kişinin (muhatap) ileride oluşabilecek zararlarını garanti altına aldığını ve mektup içeriği kapsamında tazmin edeceğini kabul eder.

Mektubu veren (lehdar) teminat mektubu sayesinde aslında bir çeşit kredi kullanır. Banka da verdiği teminat karşılığı komisyon alır.

Teminat mektupları bizim hukukumuzda garanti sözleşmesi olarak kabul edilmektedir. Garanti sözleşmesi ile lehdarın yapması gereken bir işi yapmaması ya da parayı ödememesi halinde banka muhataba bir parayı kayıtsız şartsız ödeyeceğine ilişkin garanti vermektedir.

Yerinde ve doğru şekilde kullanıldığı takdirde garanti mektupları hem alanın hem de verenin ticari beklentilerinin karşılanmasına yönelik en güvenli sözleşme şekillerinden biridir.

Teminat mektupları düzenlenme amacına uygun olarak genel anlamda üç çeşittirler.

1. Geçici Teminat mektupları:

Belirli bir süre geçerli olan ve bu sürenin geçmesi halinde artık paraya çevrilmesi mümkün olmayan teminat mektuplarıdır. Genellikle ihale öncesi sözleşme imzalanmasını sağlamak amacıyla sözleşme imzalanıncaya kadar geçerli olmak üzere verilirler. Sözleşme imzalanması ile birlikte mektubun hükmü kalmaz.

2. Kesin Teminat mektupları:

Lehdarın mektupta belirtilen yükümlülüğü yerine getireceği, aksi halde bankanın yine mektupta belirtilen limit dahilinde ödeme yapacağını garanti ettiği teminat mektuplarıdır.

3. Avans Teminat Mektupları:

Yapılacak bir iş öncesi alınan bir avans varsa bu avansı garanti altına almak için verilen teminat mektuplarıdır. Daha çok hak ediş yöntemi ile avans karşılığı yapılan işlerde kullanılır.

Teminat Mektubunda Dikkat Edilmesi Gerekenler Hususlar.

1. Teminat mektubu bir garanti sözleşmesi olduğu için çek, senet vs. ödeme şekillerine göre tahsil kabiliyeti yüksek bir enstrümandır. O nedenle her zaman ödeme alternatifleriniz arasında düşünülmesinde fayda vardır. Örneğin yapacağınız bir sözleşmede karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirmesi noktasında tereddütleriniz varsa buna ilişkin teminat mektubu talep edebilirsiniz.

2. Teminat mektubu içeriğini mutlaka şirket avukatınıza hazırlattırınız ya da incelettiriniz. Basılı teminat mektubu metinlerinde isteğinize uygun değişiklikler yaptırmanız mümkündür.

3. Mektubun süresi ile garantinin hangi durumlara karşı geçerli olduğu ve garantinin limiti çok önemlidir, bu üç hususta teminat mektubu alırken de verirken de hataya düşmeyin.

4. Teminat mektubu veriyorsanız, muhatabın doğru gösterilmesine dikkat edin. Örneğin sözleşme yaptığınız şirketin dışında başka birisine mektup veriyor ya da alıyor olabilirsiniz, bu durumda ileride hukuki anlamda problemlerle karşılaşmanız mümkündür.

5. Teminat mektubunu kullanmanız gerektiğinde ödeyecek bankaya talebinizi yazılı olarak iletmeniz gerekmektedir. Tek başına mektubu götürmeniz ödeme için yeterli değildir.

6. Teminat mektubu, veren bankanın herhangi bir şubesine ibraz edilebilir.

7. Aldığınız ve verdiğiniz tüm teminat mektupları için bir arşiv oluşturun. Teminat mektuplarında zamanaşımı on yıl olmakla beraber riskin gerçekleşme anına bağlı olarak bu süre uzayabilmektedir. O nedenle mektupların özenli muhafazası gerekmektedir. Bankalar ödeme için mektubun aslının ibraz edilmesini istemektedirler.

8. Teminat mektubu çek ve senet gibi haczedilemez, devir ve ciro edilemez.

9. Teminat mektubunun ödenmesini durduracak tek yasal yol, mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınmasıdır. Bu karar bankaya tebliğ edildiği anda tazmin talebi yerine getirilemez.

10. Teminat mektubunu sık veren firmalar bazen bu mektupları düzenli olarak takip etmeyebilmektedirler. Oysa süresi dolan, verilme nedeni ortadan kalkan teminat mektupları bankaya iade edilmelidir. Aksi takdirde bunlar için gereksiz yere komisyon ödemesi devam etmektedir.